Pojedynki to niezwykle widowiskowy rytuał honorowy. Dlatego wyrobiły sobie stałe miejsce w naszej kulturze popularnej. Choć mówi się o pojedynkach sportowców, polityków czy nawet muzyków, to i tak za słowem „pojedynek” idą skojarzenia z gentlemanami i rycerzami. W związku z częstym wykorzystywaniem tego motywu, choćby w książkach i filmach, powstało wokół niego wiele nieścisłości. Należałoby…
Mówi się, że przyjaźń między mężczyznami jest jedną z najsilniejszych więzi na jakie człowieka stać. Może i jest to prawda, ale na pewno przyjaźnie takie bywają wystawione na poważne próby. O tych próbach zamierzam właśnie dziś napisać. Nie o byle jakich, tylko tych, które zdarzały się przy okazji konfliktów honorowych. Dla międzywojennego gentlemana bowiem przyjaźń…
Na początku XX wieku etos honorowego gentlemana stopniowo był wypychany przez etos pracowitego self-made-mana, który wytrwałością dochodził do bogactwa. Wielkie pieniądze i błyskotliwe kariery budziły większe zainteresowanie niż staromodne maniery. Jednak w nocy z 14 na 15 kwietnia 1912 roku to ten stary model został uznany za odpowiedni w obliczu niebywałej katastrofy – zatonięcia niezatapialnego…
Niedawno, przy okazji wpisu o honorze kobiet, zarzucono mi pewną nieścisłość. Mianowicie padła teza, że honor jest/był czysto męską wartością, a kobiety posiadają/posiadały jedynie cześć niewieścią. Cześć i honor miałyby się różnić od siebie właśnie przynależnością płciową. Nie mogąc pozostawić tej wątpliwości niewyjaśnionej, spieszę z podaniem mojego oficjalnego stanowiska w tej sprawie, tym bardziej, że…
Czy kobieta międzywojenna miała honor? Oczywiście! Ale czy mogła odpowiadać honorowo za swoje działania? Nie. Kobiety w ujęciu kodeksów honorowych posiadały bowiem własną cześć w specyficzny sposób. Jeśli ich mężowie, ojcowie, bracia, lub towarzysze byli ludźmi honoru, to i ich imię było objęte ochroną. Tylko bowiem mężczyźni mogli zareagować na zniewagę kobiety, toczyć sprawę honorową,…
W dwudziestoleciu międzywojennym coraz większe grupy mężczyzn mogły korzystać ze zdolności honorowej. Następowała w tym czasie demokratyzacja społeczeństwa, a tym samym ludzie z niższych warstw zyskiwali dostęp do zawodów zarezerwowanych do tej pory wyłącznie dla elit. Dzięki temu uczestniczyli oni w życiu wyższych sfer. Skoro więc mieli być równi, musieli kierować się tymi samymi zasadami…
Dlaczego oficerom w dwudziestoleciu międzywojennym tak często zdarzało się pojedynkować z cywilami, czy nawet zastrzelić któregoś z nich w obronie honoru munduru? Skąd brała się w nich ta brutalność reakcji? Skłonni jesteśmy przypuszczać, że jako żołnierze byli obyci z bronią i sięgali po nią chętniej niż reszta społeczeństwa. Jako oficerowie, spadkobiercy rycerstwa, zdecydowanie wyżej cenili…
W drugiej RP pojedynki były tak bardzo krytykowane, że prawie się zapomina, iż działali wówczas prężnie propagatorzy tej tradycji. Dzisiaj przedstawiam Wam bardzo ciekawą sylwetkę jednej z takich postaci. Był niezwykle utalentowanym obrońcą, a przy okazji gorliwym wyznawcą praw honoru. Wielokrotnie bronił oskarżonych o akty przemocy, będące reakcjami honorowymi, a nawet wydał broszurę wzywającą do…
Honor oficerski miał z pewnością wiele zalet, jednak w niektórych wypadkach ujawniał też swoją ciemną stronę. Taką, o której rzadko się dziś mówi. Natomiast mówiło się o niej dużo w Poznaniu w 1923 roku. Wybuchł wówczas skandal po zamordowaniu studenta prawa w winiarni „Carlton”. Porucznik Leon Pruszanowski i towarzyszący mu oficerowie zostali obrażeni przez Zdzisława…
Od paru dni, w mediach pojawiają się liczne komentarze na temat samobójczej próby płk. Przybyła. Powoływał się on na „honor oficera Wojska Polskiego i prokuratora”, co pewnie większości obserwatorów wydaje się być wielkim anachronizmem. Nie chcę tutaj komentować całego zajścia, ale myślę, że warto przybliżyć trochę sprawę samobójstw honorowych oficerów Wojska Polskiego sprzed wojny, kiedy…
